X

Παράτα Με!

Σχέσεις γονέων και εφήβων, εστιάζοντας στις πηγές της έντασης και σε τρόπους εκτόνωσής της.

Αρκετοί έφηβοι μαθητές ενίοτε καταφεύγουν στην παραπάνω φράση, προκειμένου να αντιμετωπίσουν την πίεση που τους ασκούν οι γονείς τους. Πολλές φορές, μάλιστα,  καταφεύγουν σε ακόμη πιο ισχυρές προσβολές με σκοπό να καταστείλουν την επιθυμία/ανάγκη/απόφαση των γονέων τους να τους ελέγξουν.  

Με αφορμή της απολυτήριες εξετάσεις του Λυκείου που ξεκινούν σε ένα μήνα και τις Πανελλήνιες Εξετάσεις που ξεκινούν σε δύο, οι εντάσεις στις σχέσεις μεταξύ γονέων και εφήβων σε ορισμένες οικογένειες κορυφώνονται, η επικοινωνία γίνεται ολοένα και πιο δύσκολη, οι έφηβοι νοιώθουν απομονωμένοι και οι γονείς ανήσυχοι.

Η κυριότερη αιτία της έντασης είναι κοινή τόσο για τους γονείς, όσο και για τους εφήβους. Το άγχος! Ωστόσο, οι έφηβοι αγχώνονται για διαφορετικά πράγματα απ' ό,τι οι γονείς τους. Η έλλειψη κατανόησης των πηγών άγχους είναι και ο κυριότερος λόγος για τον οποίο ξεσπούν εντάσεις. Για το λόγο αυτό, ας εστιάσουμε στο τι αγχώνει εφήβους και τι τους γονείς.

Οι έφηβοι αγχώνονται για το σχολείο και τις εξετάσεις τους, τις (υψηλές) προσδοκίες των γονέων τους για σχολικές επιδόσεις, τις κοινωνικές τους σχέσεις με τους συνομήλικους τους, τις προκλήσεις της ζωής (ενηλικίωση, ανεξαρτητοποίηση, εισαγωγή στο Πανεπιστήμιο κ.α.), την εμφάνισή τους, την αναζήτηση της ταυτότητάς τους.

Στον αντίποδα, οι γονείς αγχώνονται (αγχωνόμαστε) για...τα πάντα! Εκτός από τις προφανείς και αυτονόητες πηγές ανησυχίας των γονέων (θέματα σωματικής και ψυχικής υγείας των παιδιών μας), οι γονείς αγχώνονται για τις σχολικές επιδόσεις των παιδιών τους, τον ελάχιστο (ή υπερβολικό) χρόνο μελέτης τους, την υπερβολική ενασχόλησή τους με τα κινητά και τους υπολογιστές, την επιτυχή εισαγωγή τους στο Πανεπιστήμιο, την επαγγελματική τους αποκατάσταση κ.α. Γενικότερα, οι γονείς αγχώνονται, διότι οι αποφάσεις των παιδιών τους την κρίσιμη περίοδο της εφηβείας τους ενδέχεται να επηρεάσουν καθοριστικά το μέλλον τους.

Λόγω της διάστασης μεταξύ των πηγών άγχους γονέων και εφήβων, δημιουργούνται συχνά εντάσεις μεταξύ τους, οι οποίες, τις περισσότερες φορές, καταλήγουν σε καυγάδες. Οι γονείς ξεκινούν το "κήρυγμά" τους τη στιγμή που οι έφηβοι απλώς τους παρακολουθούν, χωρίς να δίνουν ιδιαίτερη σημασία στα λεγόμενά τους. Για τον απλούστατο λόγο ότι, σύμφωνα με έρευνες, οι έφηβοι συχνά ακούνε μόνο το 1% του τί λένε οι γονείς τους, αλλά αντιλαμβάνονται τον τρόπο, με τον οποίο τους μιλούν οι γονείς τους κατά 100% (και αντιδρούν ανάλογα).

Παρόλο που ο ίδιος είμαι πατέρας δύο παιδιών, μιας κόρης στα πρώτα στάδια της εφηβείας και ενός γιού λίγο μικρότερου, γνωρίζω κυρίως μέσα από την 20ετή καθημερινή ενασχόλησή μου με εφήβους στο Φροντιστήριο, πόσο επίπονη και ψυχοφθόρα είναι για τους μαθητές Λυκείου η περίοδος της εφηβείας σε συνδυασμό με τις απολυτήριες και Πανελλαδικές εξετάσεις τους. Μέσα από συζητήσεις μαζί τους μπορεί κάποιος εύκολα να αντιληφθεί τι έχουν ανάγκη τα παιδιά σε προσωπικό επίπεδο. Χρειάζονται κάποιον που απλώς θα τους ακούσει. Χρειάζονται γονείς που θα τους ακούσουν, γονείς που θα σεβαστούν την άποψή τους, ακόμη και αν είναι διαφορετική από τη δική τους.

Είναι χαρακτηριστικό ότι οι άνθρωποι μπορούμε να μιλήσουμε με ρυθμό περίπου 125 λέξεων το λεπτό. Ωστόσο, μπορούμε να ακούσουμε 400 λέξεις το λεπτό! Κατά τη διάρκεια της (ενεργητικής) ακρόασης, χρειάζεται να εστιάζουμε στο τι ακριβώς μας λένε τα παιδιά μας και όχι να βιαζόμαστε να τους κρίνουμε (φτάνει ένας μορφασμός αποδοκιμασίας μας γι' αυτό) ή να τους επιτιθέμεθα λεκτικά. Ούτε υπάρχει λόγος να αντιδρούμε αρνητικά ή να νοιώθουμε προσβεβλημένοι με τα λεγόμενά τους. Ας μην ξεχνάμε, άλλωστε,  ότι οι έφηβοι πολλές φορές λένε πράγματα μόνο και μόνο για να προκαλέσουν τους γονείς τους και να δοκιμάσουν τα όριά τους.

Κατά την προσωπική μου ταπεινή γνώμη, το πιο σημαντικό στοιχείο που πρέπει να έχουν υπόψη τους οι γονείς είναι να καλλιεργήσουν την προσωπική δεξιότητα του να σέβονται την άποψη του παιδιού τους, ακόμη και όταν αυτή απέχει παρασάγγας από τη δική τους. Σεβαστείτε τη διαφορετικότητα του παιδιού σας. Σεβαστείτε το δικαίωμά του να σκέφτεται και να πράττει με διαφορετικό τρόπο από αυτό που πιστεύετε (και/ή θέλετε) εσείς. Σε λίγα χρόνια το παιδί σας θα ενηλικιωθεί και, εκ των πραγμάτων, θα κληθεί να πάρει τις δικές του αποφάσεις, μακριά από εσάς. Σεβόμενοι τις απόψεις των παιδιών μας, αφενός ενδυναμώνουμε ακόμη περισσότερο το δεσμό γονέα-παιδιού, αφετέρου καλλιεργούμε ένα υγιές κλίμα επικοινωνίας μαζί του.

Είναι προφανές ότι δεν υπάρχουν μαγικές συνταγές για τη σωστή ανατροφή ενός παιδιού. Πρόκειται για μια πρωτόγνωρη εμπειρία στη ζωή ενός ενήλικα, η οποία εμπλουτίζεται διαρκώς μέσα από συζητήσεις με άλλους γονείς και συμβουλές από ειδικούς. Όσο πιο γρήγορα αποδεχτούν οι γονείς ότι ο ρόλος τους είναι προσωρινός, τόσο περισσότερο θα απολαύσουν τους καρπούς αυτής της μοναδικής σχέσης με το παιδί τους.

Ντέλλας Νικόλαος

Διευθυντής Σπουδών Φροντιστηρίων "ΧΡΟΝΟΣ"