X

Κριτική Σκέψη ή Παπαγαλία;

Επιχειρώ να γράψω κάποιες σκέψεις και πεποιθήσεις μου για το θέμα «Κριτική Σκέψη ή Παπαγαλία», αφενός επειδή απασχολεί επί χρόνια, τόσο τους μαθητές όσο και τους γονείς, αφετέρου γιατί η διδακτική μου πείρα σε ένα δύσκολο αντικείμενο, όπως είναι η Βιολογία, μου έχει επιτρέψει να αποκτήσω γνώση και να σχηματίσω άποψη στο θέμα αυτό.

Η αποστήθιση αναφέρεται στην τεχνική μάθησης, η οποία ως στόχο έχει τη μηχανική απομνημόνευση της εκπαιδευτικής ύλης, αντί της κριτικής κατανόησης και επεξεργασίας των εννοιών, έτσι ώστε να αποθηκευτούν πληροφορίες στον ανθρώπινο εγκέφαλο. Εξ ορισμού επομένως, η μηχανική μάθηση αποκλείει την κατανόηση και λειτουργεί αναποτελεσματικά στην εκμάθηση ενός θέματος σε βάθος και σε ανώτερο επίπεδο.

Κριτική σκέψη είναι η νοητική και συναισθηματική λειτουργία κατά την οποία το άτομο αξιολογεί την αξιοπιστία των πληροφοριών και αποφασίζει τι να σκεφτεί ή τι να κάνει μέσω συλλογισμών που γίνονται με βάση όλα τα δυνατά στοιχεία που μπορεί να έχει στη διάθεσή του.

Βέβαια, η δημιουργία τρόπου σκέψης και εκμάθησης αρχίζουν από τη μικρή ηλικία και τις πρώτες τάξεις του σχολείου και συνεχίζονται με ανάλογα σχολικά προγράμματα. Στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα υπάρχει έλλειψη διδαχής μεθοδολογίας, ως προς τον τρόπο απόκτησης ενεργητικής σκέψης. Κάτι τέτοιο απαιτεί δομημένο, ενιαίο προς την κατεύθυνση αυτή, σύστημα, επιμόρφωση των εκπαιδευτικών και κυρίως διάθεση για επένδυση στη διαδραστική ενέργεια στην τάξη.

Οι μαθητές που απομνημονεύουν χωρίς κατανόηση, απλά ακούνε τον ήχο των λέξεων. Αν ξεχάσουν κάποια λέξη ή αν θέτουν λέξεις του κειμένου χωρίς εννοιολογική συνοχή, το αποτέλεσμα είναι δραματικό. Τις περισσότερες φορές μάλιστα θεωρούν ότι αδικούνται από τη βαθμολογία, επειδή πιστεύουν ότι είπαν μάθημα ή έγραψαν καλά. Ναι, έγραψαν λέξεις ή κείμενο που συνδύασαν με κάποια λέξη της εκφώνησης, χωρίς να έχουν σχέση με το ερώτημα. Αυτό το φαινόμενο συντηρείται και από κάποιους εκπαιδευτικούς που δίνουν διευκρινίσεις στα θέματα των ενδοσχολικών εξετάσεων, οπότε οδηγούν τους μαθητές σε συγκεκριμένα κομμάτια του βιβλίου, χωρίς να είναι βέβαιο ότι οι μαθητές θα τα επέλεγαν ως απάντηση.

Σκηνή σε αίθουσα διδασκαλίας. Οι μαθητές διαβάζουν θέματα εξετάσεων, και καλούνται να διατυπώσουν τυχόν απορίες. Ένας εξ αυτών ρωτά: «Στο δεύτερο θέμα, θέλετε εκείνα που γράφει το βιβλίο πάνω δεξιά όπως το κοιτάζουμε, ή αυτά που γράφει κάτω απ’ το σχήμα στην απέναντι σελίδα;»...!                                                                 

Για τις Πανελλήνιες Εξετάσεις και με το ήδη υπάρχον εκπαιδευτικό σύστημα, απαιτείται η πλήρης κατανόηση και η γνώση της γλώσσας έκφρασης για την ορθή και ολοκληρωμένη  διατύπωση των απαντήσεων. Τα θέματα που χαρακτηρίζονται «δύσκολα», είναι σύμφωνα με τη διδαχθείσα ύλη, αλλά απαιτείται και κρίση και συνδυαστική ικανότητα που επέρχεται με τη διαρκή και σωστή δουλειά. «Ζητούμενο η σαφήνεια»!

Οι μαθητές πρέπει να γνωρίζουν ότι, για την επιτυχία στις θετικές επιστήμες, απαραίτητο είναι να ξέρουν καλά Ελληνικά, ώστε να εκφράσουν αυτό που θέλουν με σαφήνεια και λακωνικότητα.

Θεωρώ ότι οι μαθητές πρώτα από όλα πρέπει να εξασκούν το δικαίωμά τους να ζητούν να τους μαθαίνουν τον τρόπο απόκτησης γνώσης και μετά να δημιουργούν συνείδηση της υποχρέωσης προς τον εαυτό τους να μελετούν.

Κλείνοντας, θα ήθελα να εκφράσω μια αρχή μου και να την απευθύνω κυρίως στα παιδιά. Η αυτογνωσία και η ικανότητα να θέτετε στόχους και να εργάζεστε για να τους πετύχετε, απαιτεί αφοσίωση και απόφαση να προχωράτε και ανάμεσα σε δυσκολίες.

Παπαδάκη Κατερίνα

Καθηγήτρια Βιολογίας Φροντιστηρίων "ΧΡΟΝΟΣ"